Ukrayna’nın Patriot füze stoklarının tükenmesiyle birlikte ABD Başkanı Trump ile Zelenski arasındaki gerilim tırmanıyor. Starshield kısıtlamaları da operasyonel zorlukları artırıyor.
Ukrayna, ABD yapımı Patriot füze stoklarının kritik seviyede azaldığını duyurdu. Bu durum, ABD Başkanı Donald Trump ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski arasındaki kamuoyu önündeki gerilimin arttığı bir döneme denk geldi. Beyaz Saray’ın Rus dizel ithalatı ve Ukrayna’nın Rus altyapısına yönelik saldırılarını durdurması yönündeki baskısı, iki lider arasındaki ilişkileri daha da zora soktu.
Ukrayna lideri Zelenski, aylardır balistik füzeleri engelleme kapasitesine sahip Patriot füzelerinin tükenmek üzere olduğu konusunda uyarılar yapıyordu. Ancak küresel çapta yetersizlik ve diğer ülkelerin kendi savunma ihtiyaçları nedeniyle bu füzeleri temin etmek zorlaşıyor. Kaynaklar, son saldırılarda Rus balistik füzelerinin büyük bir kısmının füze eksikliği nedeniyle engellenemediğini belirtti. Çarşamba sabahı Rus balistik füzeleri Kiev’deki üç elektrik santralini ve Harkov’daki enerji altyapısını hedef aldı. Saldırıda dört kişi hayatını kaybetti, 25 kişi yaralandı. Ukrayna Hava Kuvvetleri, bu saldırı sırasında dört Rus balistik füzesini engellediğini açıklayarak, mevcut Patriot stoklarının sonuna gelindiği izlenimini güçlendirdi.
Ukrayna’nın Patriot füzelerini tamamen tükettiği ilk kez görülmüyor. Zelenski, daha fazla stok elde etmek için kamuoyu önünde sürekli mücadele veriyordu. Ağustos ayında bir Amerikan medya kuruluşu, Ukrayna’daki bir Patriot sistemine erişim izni alan ilk yayın organı olmuştu. O dönemde Ukraynalı yetkililer, ülkenin füze stoklarının neredeyse tükendiğini belirtmişti.
Zelenski, ağustos ayında yaptığı açıklamalarda, müttefiklerle milyonlarca telefon görüşmesi yaparak daha fazla Patriot füzesi için anlaşmalar yapmaya çalıştığını, ancak ülkesinin acil ihtiyaç duyduğu füzelerin sadece onda birine sahip olduğunu dile getirmişti. Eylül ayında ise Ukrayna Devlet Başkanı, ABD’den Patriot füzeleri üretmek için lisans alacaklarını öne sürmüştü. Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın bu konudaki onayı belirsizliğini korudu ve lisans hiçbir zaman verilmedi.
Moskova’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarını sürdürmesi ve Washington’un Kiev’den Rus yakıt tesislerine yönelik saldırıları durdurmasını istemesi üzerine Zelenski ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki gerilim arttı. Zelenski, basına verdiği röportajlarda, Rusya’ya yönelik enerji saldırılarını durdurmayı ancak karşılığında asgari düzeyde de olsa daha fazla Patriot füzesi verilmesi halinde kabul edebileceğini söyledi. Zelenski ayrıca, daha fazla hava savunması istediğinde ABD’nin yanıtının Starlink hizmetini zayıflatmak olduğunu ekledi. Çarşamba günü yaptığı açıklamada bir kez daha füze talep eden Zelenski, Amerikan başkanının saldırgana baskı yoluyla barışı yakınlaştırmak için gerekli tüm etkili araçlara sahip olduğunu belirtti.
ABD’deki ara seçimler öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, küresel dizel fiyatlarındaki artışın faturasını giderek artan bir şekilde Ukrayna-Rusya savaşına kesmişti. İki Avrupalı yetkili, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin, Kiev’in Rus enerji tesislerine yönelik saldırılarını durdurmaması halinde ABD silahlarının Avrupa tarafından satın alınması ve Ukrayna için istihbarat paylaşımının askıya alınabileceği uyarısında bulunduğunu aktardı. Ancak ABD Başkanı Donald Trump, daha sonra ABD’nin Ukrayna ile istihbarat paylaşımını durdurmadığı konusunda ısrar etti. Eğer yönetim Avrupa silah alımlarını askıya almaya karar verirse, bu durum balistik füzelere karşı savunma için kullanılan Patriot füzelerinin gelecekteki sevkiyatlarını tehdit edebilir.
Ukrayna, bu hafta aynı zamanda istihbarat paylaşımındaki kesintiler ve Elon Musk’ın Starlink’inin askeri sınıf versiyonu Starshield’deki kısıtlamalarla da mücadele ediyor. Bu durum, füzelerin tükenmesiyle birlikte ülkeyi rahatsız eden bir diğer sorun olarak öne çıkıyor. Ukraynalı yetkililer, askeri operasyonları, lojistiği ve insansız hava aracı saldırılarının engellenmesini sekteye uğratan Starshield’in yavaşlatılmasına hazırlıksız yakalandıklarını belirtti. Perşembe gününe kadar Starshield operasyonları kısmen normale dönse de, Ukraynalı yetkililer yüksek hızlı askeri mühimmatlar için hala bazı sorunlar olduğunu ifade etti.
SpaceX CEO’su Musk, sosyal medya platformunda yaptığı açıklamada, Starshield sistemlerinin ABD hükümetine ait olduğunu ve onun tarafından kontrol edildiğini belirterek, hızına veya kullanımına yönelik her türlü sınırın ABD ordusuna ve başkanına bağlı olduğunu kaydetti. Ukrayna Savunma Bakanlığı’ndan bir kaynak, perşembe günü yaptığı açıklamada, Starshield operasyonlarının yeniden başladığını ve devam ettiğini söyledi. Kaynak, bakanlığın dünkü kısıtlamaların tüm nedenlerini ve koşullarını belirlemek için ilgili tüm taraflarla görüştüğünü ekledi. Ancak Zelenski, bazı kısıtlamaların hala yürürlükte olduğunu belirtti. Ukrayna Devlet Başkanı, perşembe sabahı yaptığı açıklamada, savunma yeteneklerinin hızının yapay olarak kısıtlandığı bir dönemde Rusya’nın gece yarısından bu yana 850’den fazla saldırı uçağı fırlattığını söyledi. Ukrayna’nın Washington’daki diplomatı Denys Sienik de Starshield hızlarının iyileştiğini ancak tam olarak normale dönmediğini doğruladı ve her şeyin önceki seviyeye dönmesini umduklarını ifade etti.
Başka bir Ukraynalı yetkili ise Kiev’in SpaceX veya Pentagon’dan herhangi bir yanıt alamadığını aktardı. İsminin açıklanmaması koşuluyla konuşan Ukraynalı bir insansız hava aracı komutanı, birliğinin çarşamba günü Starlink operasyonlarında kısıtlamalar yaşadığını ve bunun bazı saldırı uçaklarının hedeflerine ulaşmasını engellediğini söyledi. Komutan, birliğinin olumsuz hava koşulları nedeniyle perşembe günü herhangi bir saldırı düzenlemediğini ancak diğer birliklerin normal şekilde çalıştığını ekledi.
