Türkiye, yapay zeka alanında dev adımlar atıyor. 2026-2030 dönemi eylem planı kapsamında yapay zeka fabrikaları kurulacak ve finansman destekleri sağlanacak.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, 2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı çerçevesinde, yapay zeka alanında özel yatırım planları hayata geçiriliyor. Kamu ve özel sektör kaynaklarının 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer yaratma hedefiyle harekete geçirilmesi planlanıyor.
Büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hızlandırmak amacıyla, enerji, arazi ve telekomünikasyon altyapısı hazır olan özel statülü “yapay zeka büyüme bölgeleri” kurulacak. Bu bölgelerde, birden fazla şirketin kullanabileceği “yapay zeka fabrikaları” yer alacak. Düşük karbonlu elektrikle beslenecek bu fabrikalar, hesaplama kapasitesi, model geliştirme araçları, test ortamları ve teknik destek gibi hizmetleri bir araya getirecek.
Ana yatırımcılar ve işletmecilerden, KOBİ’ler, girişimler ve araştırmacılar için kapasite ayırmaları, mentörlük sağlamaları ve yerel ekosisteme katkıda bulunmaları bekleniyor. İlk büyüme bölgesinin bir yıl içinde ilan edilmesi ve 2027 sonuna kadar ilk faz kapasitesiyle faaliyete geçirilmesi hedefleniyor. 2028 sonuna kadar ise en az 5 büyüme bölgesinin ilan edilmesi ve bunlardan en az 3’ünün faaliyete geçmesi öngörülüyor.
Temel araştırmadan girişimlerin ölçeklenmesine kadar olan süreci desteklemek amacıyla, iki fondan oluşan “Yapay Zeka Finansman Merdiveni” oluşturulacak. Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu, temel ve uygulamalı araştırmalar ile erken aşama projeleri destekleyerek en az 10 milyar lira kaynak aktaracak. Araştırma fonundan olgunlaşan veya ürün-pazar uyumunu kanıtlayan yerli girişimler ise 15 milyar lira büyüklüğündeki Yapay Zeka Büyüme Fonu üzerinden desteklenecek.
Bu fonla en az 20 yapay zeka girişiminin yatırımına katkı sağlanması hedefleniyor. Fon, kamu ile özel yatırımcının eşit koşullarda ortak yatırım yapması, yerli ve yabancı risk sermayesi fonlarına kaynak aktarılması ve girişimlere borçlanma/garanti desteği sağlanması mekanizmalarıyla işleyecek. Finansman mekanizması Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ana sorumluluğunda, ilgili bakanlıklar ve kurumların işbirliğiyle yürütülecek.
İlk 12 ayda en az 1000 yapay zeka kuponu KOBİ’lere ve girişimlere tahsis edilecek. 2030’a kadar yapay zeka ve veri merkezi alanında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırımın harekete geçirilmesi planlanıyor. Sektörel yapay zeka modellerinin ihracatı kapsamında ise 2028 sonuna kadar 100 milyon lira model ihracat geliri hedefleniyor.
